سيدى على كاتبى ( مترجم : محمود تفضلى و على گنجه لى )
11
مرآت الممالك ( سفرنامه اى به خليج فارس ، هند ، ما وراء النهر وايران ) ( فارسى )
واسكوداگاما و آلفونسو دالبوكرك كه همه در تاريخ مشهور شدهاند با نيروهاى فراوان يكى پس از ديگرى بسوى اقيانوس هند راه افتادند و تقريبا در همان زمان كه شاه اسماعيل اول بنيان سلطنت صفويان را در ايران استوار ميساخت ، درياسالاران پرتغالى بر بنادرى در سواحل غربى هند و كنارههاى شبهجزيرهء عربستان و جزاير خليج فارس مسلط ميشدند و امپراطورى شرقى خويش را بوجود مىآوردند و بازرگانى پر بركت با مشرق را در اختيار خود ميگرفتند . در دوران سلطنت شاه طهماسب و حدود سالهاى 960 تا 964 هجرى قمرى كه حوادث اين كتاب جريان دارد ، عملا پرتغاليان در اقيانوس هند و درياى عمان و خليج فارس نيروى برتر و مسلطى بودند كه ديگران را ياراى برابرى با ايشان نبود . سرانجام حدود هفتاد سال بعد ، در زمان شاه عباس اول نيروى زمينى ايران با كمك نيروى دريائى انگلستان كه به رقابت با پرتغاليان برخاسته بود نيروى آنها را در بندرعباس درهم شكستند و ايشان را از خليج فارس بيرون راندند . اما آن ماجراهاى تاريخى با حوادث و رويدادهاى اين كتاب مربوط نمىشود و نمىتواند در اين مقدمه مختصر جائى داشته باشد . امپراطورى و نيروى دريائى عثمانى در همين دوران ، امپراطورى عثمانى هم در مغرب ايران به اوج خود ميرسيد . سلطنت شاه طهماسب صفوى در ايران ( 930 تا 984 هجرى قمرى ) تقريبا معاصر و همزمان با سلطنت سلطان سليمان عثمانى ( 926 تا 974 هجرى ) است كه يكى از مشهورترين پادشاهان اين خاندان بود